Thành ngữ điển cố – Ban môn lộng phủ 班門弄斧

Ban môn lộng phủ  – Trước mặt một chuyên gia đại công trình chưa từng có mà dám múa bụi khoe kỹ xảo của mình, việc làm thiếu suy nghĩ thấy thật đáng cười. Còn như trước mộ của một đại thi nhân mà muốn khoe tài, phải chăng là làm trò cười lắm ru ?

Xem thêm: Hàm đan học bộ 邯郸学步

Ban môn lộng phủ (Múa búa trước cửa Lỗ Ban)

Ban môn lộng phủ

Người có thực tài, có hiểu biết càng cảm thấy được sự hữu hạn của trí năng mình thì càng cảm thấy được cái nhỏ bé của mình. Chỉ có những người kiến văn hạn hẹp, ngẫu nhiên có một hai điểm nổi bật, lại ngỡ không ai hơn, thích huênh hoang khai trương trước người, hết biết trời cao đất dày là gì. Hạng người như vậy chỉ là hạng người hồ đồ làm bậy, thật đáng cười.

Lý Bạch là một thi nhân đời Đường, trước mộ phần ông có vô số người tự cho là có tài nên đề thơ đầy dẫy. Đến giữa năm Vạn Lịch triều Minh, có một vị học giả tên Mai Chi Hán, ông thấy bọn người đề thơ này đều không biết tự lượng, do đó, ở phía sau những câu thơ của họ, ông cũng để một bài tuyệt cú để nhạo báng :

Thái Thạch bên sông một năm đất,
Danh cao Lý Bạch Hải không mất.
Qua qua lại lại một bài thơ.
Múa búa Lỗ Ban thật quá xa !

Thái Thạch là chỉ hòn Thái Thạch. Cách hai mươi dặm về phía Tây Bắc huyện Đương Đồ tỉnh An Huy, trong đó có ngọn núi Ngưu Chữ, khối đất ở dưới núi ăn vào Giang Trung là hòn Thái Thạch. Đây là sơ tại của mộ phản Lý Bạch. Lỗ Ban họ Công Thâu, tên Ban, là nhà phát minh về kiến trúc và cơ giới thời Xuân Thu. Bài thơ này ý nói:

“Một phần mộ bên sông cạnh hòn Thái Thạch kia đấy ! Trong đó, đại thi nhân Lý Bạch, một kỳ tài chưa từng có, danh lưu thiên cố, đã nằm xuống ! Bọn người lui lui tới tới cũng học đòi làm thơ đề lại, thật chẳng khác gì múa búa trước cửa Lỗ Ban”.

Trước mặt một chuyên gia đại công trình chưa từng có mà dám múa rừu khoe kỹ xảo của mình, việc làm thiếu suy nghĩ thấy thật đáng cười. Còn như trước mộ của một đại thi nhân mà muốn khoe tài, phải chăng là làm trò cười lắm ru ? Do vậy, người đời sau đối với những ngu si chẳng biết tự lượng sức mình đều bị chê cười là “múa búa trước cửa Lỗ Ban”. Còn có một cách dùng tương phản nữa: khi lấy tác phẩm của mình nhờ người chỉ dạy cũng có thể dẫn dụng câu thành ngữ này để làm câu nói khiêm tốn.

Nguồn: Dịch giả Võ Ngọc Châu

Xem thêm: Điển cố thành ngữ – Việt trở đại bào 越俎代庖