Thành ngữ điển cố

Khi thành ngữ gắn liền với điển cố điển tích, tạo thành Thành ngữ điển cố thì nó sẽ mở rộng hơn. Mang lại một kinh nghiệm sống, một bài học, hoặc một sự phê phán.

1. Điển cố là gì?

Điển cố hay còn gọi là điển tích là những câu chuyện mang tính triết lý nhân văn có thật trong lịch sử xưa kể về các tấm gương anh hùng, đạo đức trong cuộc sống. Hay những câu thơ, câu văn kinh điển trong các tác phẩm văn học.

Điển cố là một trong những biện pháp tu từ được vận dụng rộng rãi trong văn học đặc biệt là trong các tác phẩm chữ Nôm, Ví dụ quen thuộc nhất là trong Truyện Kiều. Nếu không tìm hiểu ý nghĩa của các điển cố điển tích trong các tác phẩm đó, thì khó lòng hiểu hết giá trị của tác phẩm.

Thông qua các điển cố điển tích các nhà thơ văn có thể biểu đạt ý tứ một cách ngắn gọn, súc tích nhất. Lấy điển cố để lồng ghép vào các câu thơ văn, khiến người đọc dễ dàng hình dung được hình tượng nhân vật; từ ngoại hình cho tới tình cách, đồng thời ám chỉ hàm nghĩa sâu xa, tâm tư của tác giả…

2. Thành ngữ là gì ?

  • Thành ngữ là gì

Theo Từ điển tiếng Việt, của tác giả Hoàng Phê, nhà xuất bản Đà Nẵng thì. Thành ngữ là một tập hợp từ cố định đã quen dùng mà nghĩa thường không thể giải thích đơn giản bằng nghĩa của các từ cấu tạo nên nó.

Đặc biệt xét về mặt ngữ pháp thì thành ngữ không được coi là một câu hoàn chỉnh, Nếu như Thành ngữ chỉ đứng một mình thì nó không nêu lên một kinh nghiệm sống, một bài học luân lý hay một sự phê phán nào cả. Nên thông thường nó chỉ mang chức năng thẩm mỹ chứ không có chức năng nhận thức và giáo dục.

Một số thành ngữ có thể kể đến như cao chạy xa bay, lên bờ xuống ruộng, một nắng hai sương, ruột để ngoài da .v.v…

Tuy nhiên khi thành ngữ gắn liền với điển cố điển tích, thì nó sẽ mở rộng hơn. Khi này thành ngữ và điển cố có liên quan tới nhau. Thành ngữ xuất phát từ điển cố. Thì nó lại mang lại một kinh nghiệm sống, một bài học, hoặc một sự phê phán.

  • Sự khác nhau giữa tục ngữ và thành ngữ

Trong khi Thành ngữ thông thường chỉ là một câu không hoàn chỉnh, và chỉ mang tính chất thầm mỹ. Thì tục ngữ lại là một câu nói hoàn chỉnh, diễn đạt trọn vẹn một ý nhằm nhận xét quan hệ xã hội, truyền đạt kinh nghiệm sống, hay phê phán sự việc, hiện tượng. Một câu tục ngữ có thể được coi là một tác phẩm văn học khá hoàn chỉnh vì nó mang trong mình cả ba chức năng cơ bản của văn học là chức năng nhận thức, và chức năng thẩm mỹ, cũng như chức năng giáo dục.

Thanh-ngu-dien-co

3. Thành ngữ điển cố là gì ?

Đay là một thành ngữ gắn liền với điển cố. Nói một cách khác từ điển cố đó mà sinh ra câu thành ngữ.

Ví dụ như thành ngữ điển cố Hàm Đan học bộ. Đây là một câu chuyện kể về Người Thọ Lăng nước Yên muốn học thuật đi bộ của người Hàm Đan. Nhưng học không thành, kết quả những đứa trẻ Thọ Lăng còn quên cả cách đi bộ thông thường. Từ đó có câu thành ngữ Hàm Đan học bộ .Ý của nó là muốn nói: Đừng chỉ bắt chước người mà bỏ mất ưu điểm của mình.

4. Kết luận

Trên đây chỉ là một số khái niệm cơ bản về điển cố, tục ngữ, và thành ngữ Giúp người đọc có một cái nhìn khái quát. Nêu phân tích sâu thêm chắc chắc sẽ có những khái niệm sâu sắc hơn.

Trong loạt bài viết tiếp theo chúng tôi sẽ gửi tới bạn đọc, tổng hợp một số điển cố thường gặp.

1.Học bộ Hàm Đan (邯郸学步)   2. Việt trở đại bào 越俎代庖   3. Ban môn lộng phủ 班門弄斧